Piyasa gözetimi ve denetimi (PGD), piyasadaki ürünlerin güvenli ve teknik düzenlemelere uygun olup olmadığının kamu kurumlarınca kontrol edilmesidir. Yasal dayanağı 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu'dur. Türkiye'de PGD'yi dokuz kamu kuruluşu ürün grubuna göre yürütür, Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü de ulusal düzeyde koordine eder. Bakanlığın 2025 raporuna göre 302.675 ürün partisi denetlendi, bunların 13.211'i uygunsuz bulundu.
Piyasa gözetimi ve denetimi neye dayanır?
7223 sayılı Kanun, ürünlerin güvenli ve teknik düzenlemelere uygun olmasını sağlamayı, PGD'nin esaslarını ve iktisadi işletmecilerin yükümlülüklerini belirlemeyi amaçlar. Kanun piyasaya arz edilmesi hedeflenen, arz edilen, piyasada bulundurulan ya da hizmete sunulan tüm ürünleri kapsar. Bir ürüne ilişkin özel bir kanun varsa 7223, o kanunda hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır.
Raporların temel birimi "ürün partisi"dir. Rapora göre bir ürün partisi, aynı marka, model ve seri numarasına sahip bir ürün topluluğunu temsil eder. Bu tanım, denetimin ürünü hangi bilgilerle tanımladığını da gösterir: marka, model ve parti ya da seri numarası.
Hangi kurum hangi ürünü denetler?
2025 raporundaki kuruluşlar, denetledikleri ürün partisi sayısı ve raporda öne çıkan ürün gruplarıyla şöyle sıralanır:
| Kuruluş | Denetlenen ürün partisi (2025) | Raporda öne çıkan ürün grupları |
|---|---|---|
| Tarım ve Orman Bakanlığı | 160.401 | Gıda ve gıdayla temas eden maddeler, kimyevi ve organik gübre, yem |
| Sağlık Bakanlığı | 61.316 | Kozmetik, tıbbi cihaz, biyosidal ürün, ambalajlı su |
| Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | 50.889 | Asansör, elektrikli ekipman, makine, otomotiv |
| Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | 18.616 | Yapı malzemeleri, hazır beton |
| Ticaret Bakanlığı (TKPGGM) | 6.189 | Ayakkabı, oyuncak, tekstil, kırtasiye |
| Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu | 3.570 | Telsiz ekipmanı |
| Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı | 926 | Kişisel koruyucu donanım |
| Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı | 768 | Gezi tekneleri |
Dokuzuncu kuruluş olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu akaryakıt için veri sağlamadı. Denetimlerin yaklaşık yarısını Tarım ve Orman Bakanlığı yaptı. En çok denetlenen ürün grubu 89.042 partiyle kimyevi ve organik gübre, ikincisi 63.189 partiyle gıda ve gıdayla temas eden maddelerdi.
2025'te denetimlerde ne bulundu?
Denetlenen parti sayısı bir önceki yıla göre yüzde 15 artarak 302.675'e çıktı. Uygunsuz bulunan 13.211 partinin dağılımı şöyle:
- Risk taşıyan ürün: 3.244 parti
- Ciddi risk taşıyan ürün: 442 parti
- Diğer uygunsuz ürün: 9.525 parti. Rapor bunları risk taşımayan ama işaret, belge, teknik doküman, etiket ya da kullanım kılavuzu gibi gereklilikleri karşılamayan ürünler olarak tanımlar.
Uygunsuzluğun en çok görüldüğü ilk üç grup asansör (3.393), gıda ve gıdayla temas eden maddeler (2.861) ve kozmetiktir (872). Ciddi risk listesinin başında 258 partiyle otomotiv var. İç piyasada denetlenen partilerin 46.821'i ithal üründü ve bunların 1.650'si uygunsuz bulundu.
Rapordaki bir başka bulgu denetimin biçimiyle ilgili. Tarım ve Orman Bakanlığı dışındaki kuruluşların denetlediği 142.274 partinin 15.016'sı teste gönderildi. Rapor bu yaklaşık yüzde 6'lık oranı, denetimlerin ağırlıklı olarak işaret ve belge kontrolüyle yapıldığının göstergesi sayar. Uygunsuz ürünlere uygulanan idari para cezası 2025'te 3.773.689.932 TL'ye çıktı ve bir önceki yıla göre yüzde 115 arttı.
İnternet satışları ve sahte kozmetik için ne söylüyor?
2025'te internet satışlarına yönelik denetim verisi yalnızca iki kuruluştan geldi. Sağlık Bakanlığı internetten satılan ürünlere yönelik 86 denetimde 406 partiyi inceledi ve 405'ini uygunsuz buldu. Bunların 349'u kozmetik, 56'sı biyosidal üründü. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının internet denetimlerinde 1 parti uygunsuz çıktı.
Sahte kozmetik ayrı raporlanır, çünkü bu veriler genel metodolojiyle karşılaştırılabilir görülmez. Rapora göre mahkemeler, savcılıklar, kolluk ve diğer kurumlar tarafından Sağlık Bakanlığına ulaştırılan ve incelemede sahte, kaçak ya da taklit olduğu belirlenen 158.566 kozmetik ürün imha edildi. Sağlık Bakanlığının kozmetik denetimlerinde ise 1.188 partiden 907'si uygunsuz bulundu.
İnternet satışları için yeni çerçeve, 1 Nisan 2025'te yürürlüğe giren Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik'tir. Yönetmelik şunları getirir:
- Satış ilanında imalatçının, imalatçı yurt dışındaysa ithalatçının adı, unvanı, posta ve e-posta adresi; Türkçe uyarı ve güvenlik bilgileri ve uygunluk işaretleri yer alır.
- Bakanlığın listesindeki mevzuat kapsamındaki ürünler için Türkiye'de yerleşik bir iktisadi işletmeci bulunur.
- Pazaryerleri yetkili kuruluşların içerik kaldırma ve diğer taleplerini 24 saat içinde yerine getirir ve bir ürün güvenliği temas noktası belirler.
- Yetkili kuruluş, kimliği açıklanmadan satın alınan ürünleri numune olarak kullanabilir. İçerik 24 saat içinde kaldırılmazsa ya da aynı ürün yeniden yayımlanırsa erişim engellenebilir.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, 8 Haziran 2026'daki Ürün Güvenliği Haftası konuşmasında, yapay zekâ destekli metin ve görsel analizle güvensiz ürünleri tespit edecek e-PGD sisteminin pilot testlerinin tamamlandığını açıkladı.
Şikâyetler denetimi ne kadar yönlendiriyor?
Az. Tarım ve Orman Bakanlığı dışındaki kuruluşlarda şikâyet üzerine denetlenen partiler toplam denetimin yüzde 8'iydi. Sektörden PGD kuruluşlarına ulaşan şikâyet sayısı 2024'te 409 iken 2025'te 143'e düştü. Rapor, bazı şikâyetlerde marka, model ya da firma bilgisinin eksik olmasının denetimi engelleyebildiğini de not eder.
Kuruluşların ihbar ve şikâyet hatları raporun ekinde listelenir:
| Kuruluş | Hat |
|---|---|
| Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı | ALO 130 Ürün Güvenliği Şikâyet Hattı |
| Tarım ve Orman Bakanlığı | ALO 174 Gıda Hattı |
| Ticaret Bakanlığı (TKPGGM) | ALO 175 Tüketici Danışma Hattı |
| Sağlık Bakanlığı | SABİM ALO 184 |
| Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı | ALO 170 |
| Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı | ALO 181 |
| Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu | ALO 120 |
| Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı | 444 24 07 |
Bu rakamlar marka sahibi için ne anlama geliyor?
Ürününüzü parti düzeyinde tanımlayabilmek gerekir. Denetim de güvensiz ürün bildirimi de ürünü marka, model ve parti ya da seri numarasıyla tanımlar. Ticaret Bakanlığının Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS) bildirimlerinde bu alanlar açıkça yer alır. Piyasada markanızı taşıyan bir ürünün sizin partinize ait olup olmadığını gösterebilmek, hem denetim sırasında hem de bir bildirime cevap verirken işe yarar.
Kayıt yükümlülüğü zaten var. 7223 sayılı Kanun'un 12. maddesi iktisadi işletmecilere, tedarik zincirinde bir önceki ve bir sonraki işletmecinin bilgilerini ve ürünün takibini kolaylaştıracak diğer bilgileri en az on yıl saklama yükümlülüğü getirir. Rapor bu yükümlülük sayesinde ileriki yıllarda önlemlere ilişkin daha fazla veri sağlanabileceğini değerlendirir. Kanunun diğer yükümlülüklerini ve 2026 ceza tutarlarını 7223 sayılı Kanun yazısında ele aldık.
Şikâyet bir araçtır. Sektörden gelen şikâyet az ve marka, model ve firma bilgisi eksik şikâyetler denetime dönüşemiyor. Taklidinizi ya da güvensiz bir ürünü tespit eden marka sahibi, ilgili kuruluşa ürünü tanımlayan bilgilerle başvurabilir.
Dijital kanal ayrı bir cephedir. Pazaryeri ve sosyal medya ilanlarında bildirim yollarını sahte ilanlar yazısında anlattık.
Ürüne parti ya da birim düzeyinde kimlik vermeyi ve bu kaydı doğrulamayla birlikte kurmayı takip, izleme ve doğrulama hizmeti sayfasında anlatıyoruz. Parti ve seri numarası arasındaki seçimi ise GS1 yazısında bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Piyasa gözetimi ve denetimini hangi kurum yapar?
Ürün grubuna göre yetkili kuruluş yapar: gıda ve yemde Tarım ve Orman Bakanlığı, kozmetik ve tıbbi cihazda Sağlık Bakanlığı, elektrikli ekipman, makine ve otomotivde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı gibi. Ticaret Bakanlığı Ürün Güvenliği ve Denetimi Genel Müdürlüğü ulusal koordinasyonu yürütür.
2025'te kaç ürün denetlendi?
2025 PGD raporuna göre 302.675 ürün partisi denetlendi ve 13.211'i uygunsuz bulundu. Sahte kozmetik, yasal metroloji ve katı yakıt verileri bu toplamın dışında ayrıca raporlandı.
Güvensiz ürün bildirimleri nereden görülür?
Ticaret Bakanlığının Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS) bakanlıkların yaptığı bildirimleri yayımlar. Bildirimlerde ürün grubu, marka, model ya da parti numarası, alınan önlem ve güvensizlik nedeni yer alır.
İnternetten satılan ürünler de denetleniyor mu?
Evet. 7223 sayılı Kanun ve 1 Nisan 2025'te yürürlüğe giren uzaktan satış yönetmeliği internetten satılan ürünleri de kapsar. Yetkili kuruluşlar kimliği açıklanmadan satın aldıkları ürünleri numune olarak kullanabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Rakamlar Ticaret Bakanlığının 2025 PGD raporundan alınmıştır; mevzuatın güncel metni ilgili resmî kaynaktan kontrol edilmelidir.
Kaynaklar
- Ticaret Bakanlığı, Piyasa Gözetimi ve Denetimi 2025 Yılı Raporu
- 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu
- Uzaktan İletişim Araçları Yoluyla Piyasaya Arz Edilen Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Yönetmelik, Resmî Gazete, 30 Ekim 2024, Sayı 32707
- Ticaret Bakanlığı, Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS)
- Ticaret Bakanlığı, Ticaret Bakanı Ömer Bolat Ürün Güvenliği Haftası Açılış Konferansında Konuştu, 8 Haziran 2026
