7223 Sayılı Kanun Üreticiden Ne İstiyor? Yükümlülükler, İzlenebilirlik ve 2026 Cezaları

7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu, üreticiden piyasaya yalnızca güvenli ve teknik düzenlemesine uygun ürün arz etmesini ister. Bunun için teknik dosya ve uygunluk belgeleri hazırlanır ve en az on yıl saklanır, ürün model, parti ya da seri numarası taşır, şikâyet ve geri çağırma kaydı tutulur ve tedarik zincirindeki bir önceki ile bir sonraki işletmecinin bilgileri on yıl muhafaza edilir. Uygunluk işaretinin ve belgelerinin taklidi yasaktır. Kanun'un 20. maddesinin birinci fıkrasındaki idari para cezası bantları 2026 için 60.830 TL ile 4.345.058 TL arasındadır.

Kanun kimi ve hangi ürünleri kapsar?

Kanun, piyasaya arz edilmesi hedeflenen, arz edilen, piyasada bulundurulan ya da hizmete sunulan tüm ürünleri kapsar. 12 Mart 2020'de Resmî Gazete'de yayımlandı ve bir yıl sonra yürürlüğe girdi. Bir ürüne ilişkin özel bir kanun varsa 7223, o kanunda hüküm bulunmayan hâllerde uygulanır.

İhracat için iki ayrı kural var. AB üyesi ülkelere ihraç edilen ya da edilmesi hedeflenen ürünler kanun kapsamında piyasaya arz edilmiş sayılır. AB dışındaki ülkelere ihraç edilen ürünler kapsam dışıdır, ama bunların da güvenli olması, tağşişe konu olmaması ve işaretleme, etiketleme ve belgelendirmenin alıcıyı yanıltmaması zorunludur.

Kanun yükümlülükleri dört iktisadi işletmeci arasında paylaştırır: imalatçı, yetkili temsilci, ithalatçı ve dağıtıcı. Teknik düzenlemesi bulunmayan ya da insan sağlığı ve güvenliğine ilişkin hüküm içermeyen ürünlerde güvenlik değerlendirmesi genel ürün güvenliği mevzuatına göre yapılır.

İmalatçının yükümlülükleri nelerdir?

Kanun'un 7. maddesine göre imalatçı:

• Piyasaya yalnızca teknik düzenlemesine ya da genel ürün güvenliği mevzuatına uygun ürün arz eder.
• Mevzuatın gerektirdiği hâllerde teknik dosyayı hazırlar, uygunluk değerlendirmesini yapar ya da yaptırır, uygunluk beyanını düzenler ve uygunluk işaretini ürüne koyar.
• Teknik dosyayı ve belgeleri teknik düzenlemedeki süre boyunca, süre yoksa ürünün piyasaya arzından itibaren en az on yıl saklar.
• Uygunluğun seri üretim boyunca sürmesi için gereken önlemleri alır.
• Riskle orantılı olarak piyasadaki ürünlerinden numune alıp test eder ve şikâyetlerin, uygun olmayan ve geri çağrılan ürünlerin kaydını tutar.
• Ürünün mevzuatın gerektirdiği model, parti ve seri numarası ya da ayırt edilmesini sağlayacak diğer bilgileri kolayca görülebilir ve okunabilir şekilde taşımasını sağlar. Ürünün boyutu buna elverişli değilse bilgi ambalajda ya da eşlik eden belgede yer alır.
• İsmini, ticari unvanını ya da markasını ve açık adresini ürün, ambalaj ya da eşlik eden belge üzerinde belirtir.
• Uyarıları, kullanım ve bakım talimatlarını ve güvenlik kurallarını Türkçe sağlar.
• Uygun olmayan bir ürünü öğrendiğinde düzeltici önlemleri, gerekirse piyasadan çekmeyi ya da geri çağırmayı ivedilikle alır ve risk varsa yetkili kuruluşu bilgilendirir.

Bu listenin iki maddesi doğrudan kayıtla ilgilidir: on yıllık belge saklama ve ürünü parti ya da seri numarasıyla ayırt edilebilir kılmak.

İthalatçı ve dağıtıcıdan ne bekleniyor?

İthalatçı, ürünü piyasaya arz etmeden önce uygunluk işaretini, gerekli belgeleri ve imalatçının belge, numara ve adres yükümlülüklerini yerine getirdiğini teyit eder. Kendi adını ve adresini de ürün, ambalaj ya da belge üzerinde belirtir, belgelerin bir örneğini en az on yıl yetkili kuruluşa sunulabilir tutar ve şikâyet ve geri çağırma kaydı tutar.

Dağıtıcı ürünü satışa sunmadan önce uygunluk işaretini, belgeleri, Türkçe talimatları ve imalatçının ve ithalatçının numara ve adres bilgilerini doğrular. Uygun olmadığını bildiği ürünü piyasada bulunduramaz.

Kim imalatçı sayılır?

1. madde rolleri genişletir. Ürünü kendi isim ya da markası altında piyasaya arz eden ya da ürünü uygunluğunu etkileyecek şekilde değiştiren ithalatçı ve dağıtıcı imalatçı sayılır ve 7. maddedeki yükümlülüklerin tamamından sorumlu olur. İmalatçının tanımı da geniştir: 3. maddeye göre ürünün tasarımını ya da imalatını yaptırarak kendi isim ya da markasıyla piyasaya arz eden de imalatçıdır. Fason üretimle kendi markalı ürün satan bir firma bu yüzden 7. maddenin doğrudan muhatabıdır.

İmalatçı, yetkili temsilci ya da ithalatçı tespit edilemezse, yetkili kuruluşun bildiriminden itibaren on iş günü içinde bu bilgileri, yoksa tedarik zincirindeki bir önceki işletmecinin bilgilerini bildirmeyen dağıtıcı da imalatçı kabul edilir.

İzlenebilirlik yükümlülüğü ne istiyor?

1. madde bütün iktisadi işletmecilere aynı kayıt görevini verir: tedarik zincirinde bir önceki ve varsa bir sonraki işletmecinin ismi, ticari unvanı ya da markası ve irtibat bilgileri ile ürünün takibini kolaylaştıracak diğer bilgiler düzenli olarak kaydedilir, ürünün piyasaya arzından itibaren en az on yıl saklanır ve yetkili kuruluşun talebinde sunulur. Yükümlülük ürünü elektronik ortamda satanlar, e-ticaret aracı hizmet sağlayıcıları ve radyo ve televizyon gibi medya hizmet sağlayıcıları için de geçerlidir.

Bu, her halkanın kendi iki komşusunu bilmesini isteyen bir modeldir. Aynı ilkenin gıda mevzuatındaki karşılığını izlenebilirlik yazısında anlattık.

Uygunluk işareti ve belgelerinin taklidi neden ayrı düzenlenmiş?

1. maddenin ikinci fıkrası, teknik düzenlemenin gerektirdiği ürünlere ilişkin her türlü uygunluk işaretinin, belgenin ve test raporunun gerçeğe aykırı düzenlenmesini, kullanılmasını, tahrif ya da taklit edilmesini yasaklar. Uygunluk işaretleri yalnızca teknik düzenlemenin öngördüğü ürünlerde kullanılabilir ve ürüne bu işaretin anlamı ya da şekli hakkında yanıltıcı başka işaret konamaz.

Sahte ürün çoğu zaman markayla birlikte uygunluk işaretini de kopyalar. Bu durumda marka hakkı ihlalinin yanında 7223'ün işaret taklidi yasağı da gündeme gelir. Taklit ürünle mücadelenin marka hukuku tarafını taklit ürünle mücadele yazısında ele aldık.

2026'da idari para cezaları ne kadar?

Kanun'un 20. maddesindeki tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. 2026 değerleri 31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 (4. Mükerrer) sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/13 sayılı Tebliğ ile belirlendi ve 1 Ocak - 31 Aralık 2026 arasında geçerlidir. mevzuat.gov.tr'deki metne işlenmiş tutarlar şöyle:

Aynı maddenin üç kuralı uygulamada önemlidir:

• (c), (ç), (d) ve (e) bentlerindeki aykırılıklarda aynı fiil için (a) ve (b) bentleri ayrıca uygulanmaz.
• Uygunsuzluk iki yıl içinde tekrarlanırsa her tekrar için bir önceki cezanın iki katı uygulanır.
• Ceza belirlenirken aykırılığın büyüklüğü ve yaptırım uygulanacak kişinin ekonomik durumu dikkate alınır.

Ticaret Bakanlığının 2025 PGD raporuna göre uygunsuz ürünlere 2025'te uygulanan idari para cezası toplamı 3.773.689.932 TL oldu. Denetimlerin kurumlara dağılımını piyasa gözetimi yazısında ele aldık.

Ürün zarar verirse kim sorumludur?

1. maddeye göre ürün bir kişiye ya da mala zarar verirse imalatçı ya da ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar gören, zararı ve uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat eder. Birden fazla imalatçı ya da ithalatçı sorumluysa müteselsilen sorumlu tutulur ve bu sorumluluğu kaldıran ya da azaltan sözleşme hükümleri geçersizdir. Zamanaşımı, zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren üç yıl, her hâlde zararın doğduğu tarihten itibaren on yıldır.

Hangi durumlar sorumluluktan kurtarır?

1. madde iki durumu düzenler. Uygunsuzluğu yetkili kuruluşun talebi olmadan kendisi tespit edip geri çağırma dâhil gerekli tedbirleri kendiliğinden alan ve uygunsuzluğu tamamen gideren işletmeciye idari yaptırım uygulanmaz.

İkinci durum sahte ürün açısından önemlidir. İmalatçı ya da ithalatçı, ürünü piyasaya kendisinin arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının ya da üçüncü kişinin müdahalesinden kaynaklandığını ya da ürünün teknik düzenlemelere uygun üretilmesinden doğduğunu ispat ederse idari yaptırım uygulanmaz ve 6. maddedeki tazminat sorumluluğu kalkar. Markanızı taşıyan bir taklit güvensiz çıktığında, ürünün sizin üretmediğiniz bir ürün olduğunu gösterebilmek bu hükme dayanmanın ön koşuludur. Bunu kanıtlayacak olan da ürünün parti ya da birim kimliği ve bu kimliğe bağlı kayıttır.

Kayıt bu yükümlülükleri nasıl karşılar?

Kanunun istediği kayıtların çoğu aynı veriden çıkar: ürünün parti ya da seri numarası, bu numaranın bağlı olduğu üretim ve belge kaydı, sevkiyatın kime yapıldığı. Parti ile seri numarası arasındaki seçimi GS1 yazısında anlattık. Ürüne izlenebilir bir kimlik verip bunu doğrulamayla birlikte nasıl kurduğumuzu takip, izleme ve doğrulama hizmeti sayfasında bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

7223 sayılı Kanun ne zaman yürürlüğe girdi?

Kanun 12 Mart 2020'de Resmî Gazete'de yayımlandı ve yayımından bir yıl sonra, 12 Mart 2021'de yürürlüğe girdi.

Teknik dosya kaç yıl saklanır?

Teknik düzenlemede bir süre belirtilmişse o süre, belirtilmemişse ürünün piyasaya arzından itibaren en az on yıl.

2026'da en yüksek ceza bandı hangisi?

Ürün güvenliğine ilişkin hükümlere aykırılık için öngörülen 434.505 TL ile 4.345.058 TL arasındaki bant. Uygunsuzluğun iki yıl içinde tekrarında her tekrar için önceki cezanın iki katı uygulanır.

AB dışına ihraç edilen ürünler kanuna tabi mi?

AB dışı ülkelere ihraç edilen ürünler kapsam dışıdır; ancak güvenli olmaları, tağşişe konu olmamaları ve işaretleme, etiketleme ve belgelendirmenin alıcıyı yanıltmaması zorunludur. AB'ye ihraç edilen ürünler piyasaya arz edilmiş sayılır.

İnternetten satış yapanlar da bu yükümlülüklere tabi mi?

Evet. 12. maddedeki izlenebilirlik yükümlülüğü elektronik ortamda satış yapanları ve e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılarını açıkça kapsar; uzaktan satışa ilişkin ayrıntılar ayrı bir yönetmelikle düzenlenmiştir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Ceza tutarları her yıl güncellenir; somut bir durumda mevzuatın güncel metni kontrol edilmeli ve hukuki destek alınmalıdır.

Kaynaklar

• 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu, 2026 ceza tutarları işlenmiş metin (madde 2, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 20, 21, 26)
• 7223 sayılı Kanun, Mevzuat Bilgi Sistemi sayfası
• Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği, Resmî Gazete, 11 Mart 2021, Sayı 31420
• Ticaret Bakanlığı, Piyasa Gözetimi ve Denetimi 2025 Yılı Raporu