DPP Kayıt Sistemi açıldı: benzersiz tanımlayıcı, veri taşıyıcı ve yedek kopya ne demek?

Avrupa Komisyonu'nun dijital ürün pasaportu (DPP) kayıt sistemi 20 Temmuz 2026'da test ortamıyla birlikte açıldı. Sistem pasaportun kendisini değil, pasaporta götüren benzersiz tanımlayıcıları ve gümrük için emtia kodunu tutuyor. Pasaport verisi üreticide ya da yetkilendirdiği bir hizmet sağlayıcıda kalıyor. Bu yüzden ihracatçı için ilk iş, ürüne verilecek tanımlayıcıyı ve onu taşıyacak kodu doğru kurmak.

Kayıt sistemi neyi tutar, neyi tutmaz?

Kayıt sisteminin dayanağı ESPR'nin 13. maddesi, işleyişi ise 16 Temmuz 2026 tarihli (AB) 2026/1778 sayılı Uygulama Tüzüğü. Tüzüğün 8. maddesine göre sistem şunları saklıyor:

• Ürünün benzersiz tanımlayıcıları.
• Serbest dolaşıma giren ürünler için emtia kodu.
• Pasaportu barındıran hizmet sağlayıcıya referans.
• Kaydı yapanın bilgisi, zaman damgası ve bütünlük bilgisi.

Pasaportun içeriği, yani bileşim, uygunluk belgeleri ya da kullanım talimatı merkezi sistemde tutulmuyor. Kayıt tamamlandığında sistem kalıcı bir benzersiz kayıt tanımlayıcısı üretiyor ve elektronik mühürlü bir kayıt belgesi veriyor. ESPR bu tanımlayıcının uygunluk kanıtı olmadığını açıkça belirtiyor.

Gümrük tarafında ithalatçı bu kayıt tanımlayıcısını gümrük beyanında bildiriyor. Gümrük de tanımlayıcıyı ve emtia kodunu kayıt sistemiyle karşılaştırıyor. Gümrüğün tek pencere sistemiyle tam bağlantı, uygulama tüzüğünün yürürlüğünden itibaren dört yıl içinde kurulacak.

Kim kayıt yapar?

Ürünü AB pazarına sunan iktisadi işletmeci kayıt yapar; Türkiye'den ihraç edilen üründe bu çoğunlukla AB'deki ithalatçıdır. Kayıt, ürün piyasaya sunulmadan önce yapılmalı. Uygulama tüzüğü birkaç kural daha koyuyor:

• Doğrulanmış işletmeci: Yalnızca nitelikli elektronik imza, mühür ya da onayla doğrulanmış işletmeciler kayıt yapabilir. Doğrulama en fazla üç yıl geçerlidir.
• Arayüz ya da API: Kayıt web arayüzünden ya da toplu olarak API üzerinden yapılabilir.
• Ayrıntı düzeyi: Kayıt; model, parti ya da tek tek ürün düzeyinde, ilgili ürün düzenlemesi ne istiyorsa o düzeyde yapılır. Birden fazla düzenleme uygulanıyorsa en ayrıntılı düzey seçilir.
• Otomatik kontroller: Sistem zorunlu verileri, ayrıntı düzeyini, emtia kodunu ve yedek kopya bağlantısını kontrol eder.
• Ulusal yöneticiler: Her üye devlet 18 Şubat 2027'ye kadar bir ulusal yönetici atar.

Kayıt sisteminin ilk zorunlu kullanımı 18 Şubat 2027'de bazı batarya türleriyle başlıyor. Ayrıntıları batarya pasaportu yazımızda anlattık.

Benzersiz ürün tanımlayıcısı nasıl olmalı?

ESPR benzersiz ürün tanımlayıcısını, ürünü tek başına tanımlayan ve pasaporta bir web bağlantısı da sağlayan bir karakter dizisi olarak tanımlıyor. Tüzüğün III. eki, tanımlayıcının ve veri taşıyıcının ISO/IEC 15459 serisinin altı bölümüne uymasını istiyor. ISO/IEC 15459, tanımlayıcı veren kuruluşları ve numaraların dünya çapında tek olmasını düzenleyen standarttır; GS1 de bu standart kapsamında tanımlayıcı veren kuruluşlardan biridir.

Tanımlayıcının üç özelliği öne çıkıyor:

• Kalıcı olmalı. Ürünün ömrü boyunca değişmemeli ve başka bir ürüne verilmemeli.
• Ayrıntı düzeyine uygun olmalı. Model, parti ya da tek ürün; hangisi isteniyorsa.
• Tek ürün düzeyinde üst kayıtlara bağlanmalı. Uygulama tüzüğüne göre tek ürün düzeyindeki pasaport, partinin ve modelin tanımlayıcısına bağlanır.

GS1'in yaklaşımında model için GTIN, parti için GTIN ile parti numarası, tek ürün için GTIN ile seri numarası kullanılıyor. GTIN yazımızda Türkiye'de numaranın nasıl alındığını anlattık. Tanımlayıcıların yaşam döngüsünü düzenleyecek ayrı bir Komisyon düzenlemesi henüz kabul edilmedi; Komisyon'un sunumu bunu 2027'nin ikinci çeyreğine yazıyor.

Hangi standartlar artık yürürlükte?

CEN ve CENELEC'in ortak teknik komitesi JTC 24, dijital ürün pasaportu için sekiz Avrupa standardı yayımladı. Bunların altısı 15 Temmuz 2026'da (AB) 2026/1736 sayılı Uygulama Kararı ile AB Resmî Gazetesi'nde uyumlaştırılmış standart olarak yer aldı:

Bu standartlara uyan bir pasaport, kapsadıkları ölçüde ESPR'nin 10. ve 11. maddelerine uygun kabul ediliyor. Eylül 2026'da yayımlanan erişim hakları ve güvenlik (EN 18239) ile veri doğrulama ve bütünlük (EN 18246) standartları için Resmî Gazete atfı Kasım 2026'ya planlanmış durumda.

Veri taşıyıcı nereye konur?

ESPR'ye göre veri taşıyıcı lineer barkod, iki boyutlu kod ya da cihazla okunabilen başka bir otomatik tanımlama aracı olabilir. Taşıyıcı ürünün kendisinde, ambalajında ya da eşlik eden belgelerde fiziksel olarak bulunmalıdır. Hangi taşıyıcının nereye konacağını her ürün grubunun düzenlemesi belirleyecek.

İşletmeci ayrıca bayilere ve pazaryerlerine, talep etmeleri hâlinde taşıyıcının ya da tanımlayıcının dijital bir kopyasını beş iş günü içinde ücretsiz vermek zorunda. Pazaryeri ilanlarında pasaporta erişimin bu yolla sağlanması bekleniyor.

Yedek kopya ve hizmet sağlayıcı ne demek?

Pasaport merkezi bir sistemde değil, sorumlu işletmecide ya da onun yetkilendirdiği bir dijital ürün pasaportu hizmet sağlayıcısında saklanıyor. ESPR iki kural koyuyor:

• Yedek kopya zorunlu: İşletmeci, ürünü piyasaya sunarken pasaportun bir yedek kopyasını bağımsız bir hizmet sağlayıcı üzerinden erişilebilir kılmalı (madde 10/4). Pasaport bu sağlayıcıya bir referans da içeriyor.
• Pasaport kalıcı olmalı: İşletmeci iflas etse, tasfiye edilse ya da AB'den çekilse bile pasaport erişilebilir kalmalı (madde 11).

Hizmet sağlayıcılar, işletmeciyle anlaşmadıkça veriyi satamaz ve hizmet dışında kullanamaz. Hizmet sağlayıcılara yönelik şartları ve olası sertifika sistemini belirleyecek düzenleme henüz kabul edilmedi. Komisyon bunu 2027'nin ikinci ya da üçüncü çeyreğinde bekliyor. Ticaret Bakanlığı, Türk hizmet sağlayıcılarının Gümrük Birliği çerçevesinde AB'li sağlayıcılarla aynı muameleyi görmesini talep ediyor.

Takvimde sırada ne var?

1. 18 Şubat 2027: Bazı bataryalar için pasaport ve kayıt zorunluluğu. Ulusal yöneticilerin atanması için son tarih.
2. 2027'nin ilk yarısı: Hizmet sağlayıcılar, tanımlayıcıların yaşam döngüsü ve dijital kimlik belgelerine (digital credentials) ilişkin düzenlemeler.
3. 2028: Komisyon'un takvimine göre demir-çelik, inşaat malzemeleri ve ambalajda pasaport zorunluluğu.
4. 2029: Hazır giyim, lastik, alüminyum, bilgi ve iletişim teknolojisi ürünleri ve deterjanlar.
5. 1 Ağustos 2030: Oyuncaklar.

2028 ve 2029 tarihleri ilgili düzenlemelerin kabulüne bağlı gösterge tarihlerdir. Hazır giyimdeki durumu hazır giyim pasaportu yazımızda ayrıca ele aldık.

Kayıt ürünün gerçek olduğunu gösterir mi?

Göstermez. ESPR'nin 11. maddesi pasaport verisinin doğruluğunu, güvenilirliğini ve bütünlüğünü şart koşuyor; bu şart kaydı korur. Ürünün üzerindeki karekod ise kopyalanıp başka bir ürüne basılabilir. Kayıt sistemi elinizdeki ürünün kayıttaki ürün olduğunu tek başına kanıtlamaz. Bu ayrımı takip ve doğrulama yazısında anlattık.

Spectrace bu hazırlığın neresinde durur?

Tagvex, ürünleri parti ya da birim düzeyinde kopyalanmaya dirençli kodlarla numaralandırır, kodu mevcut etiket düzenine yerleştirir ve her el değişimini kaydeder; kayıtlar API ile ERP ve depo sistemlerine aktarılabilir. Bu, tanımlayıcı ve veri hazırlığı katmanıdır. DPP Kayıt Sistemi tescilinin, bir pasaport hizmet sağlayıcısının ya da GS1 numaralarının yerini tutmaz.

Kaynaklar

• EUR-Lex, Regulation (EU) 2024/1781 (ESPR)
• EUR-Lex, Commission Implementing Regulation (EU) 2026/1778
• EUR-Lex, Commission Implementing Decision (EU) 2026/1736
• Avrupa Komisyonu, Digital product passport registry now live, 20 Temmuz 2026
• Avrupa Komisyonu, DPP registry
• CEN-CENELEC JTC 24, yayımlanan standartlar
• T.C. Ticaret Bakanlığı, DPP kayıt sisteminin kullanıma açılmasına ilişkin açıklama, 2026