Parti Numarası mı Seri Numarası mı? GS1 Kodlarıyla Doğru Seçim

Parti numarası, tekil seri numarası, GTIN, SSCC, GS1 DataMatrix ve GS1 Digital Link hangi ihtiyacı karşılar, hangisi ne zaman yeterlidir?

Parti numarası aynı koşullarda üretilmiş bir ürün grubunu, seri numarası tek bir birimi tanımlar. GS1 sisteminde bunların yanında ürün tipini tanımlayan GTIN, koli ve paleti tanımlayan SSCC ve bu bilgileri ürüne taşıyan DataMatrix, QR kod ve GS1 Digital Link bulunur. Hangisinin gerektiği, bir sorun çıktığında cevabını bulmanız gereken en küçük birime bağlıdır.

Seçim iki yönde de yanlış yapılabilir. Gereğinden kaba bir tanımlama kopyalanan kodu ve kanal sapmasını görünmez bırakır; gereğinden ince bir tanımlama ise hatta, depoda ve bilgi sistemlerinde taşınması gerekmeyen bir yük yaratır. Aşağıda yapı taşları, neyi tanımladıklarına göre sıralanıyor.

Tanımlayıcılar: neyi tanımladıklarına göre

GTIN: ürün tipi

GS1'in Küresel Ticari Ürün Numarası (GTIN), tedarik zincirinin herhangi bir noktasında fiyatlandırılan, sipariş edilen veya faturalanan ürünleri tanımlar. Önemli nokta şu: GTIN bir ürün tipini tanımlar, tek bir kutuyu değil. Aynı GTIN, o ürünün piyasadaki her birimi üzerinde aynıdır. Tüketici birimi, iç paket, koli veya palet gibi her ambalaj seviyesi ayrı bir GTIN ile tanımlanabilir. GTIN-8, GTIN-12, GTIN-13 ve GTIN-14 olmak üzere dört formatı vardır ve ISO/IEC 15459-4 ile tam uyumludur. GTIN bir barkoda veya EPC/RFID etiketine kodlanabilir; mağazada kasada, depoda mal kabulünde ya da hastanede ilaç uygulanırken okunur. Elektronik kataloglarda, sipariş ve fatura mesajlarında ve web sayfalarında ürünü tanımlamak için de kullanılır.

Parti numarası: üretim grubu

GS1'e göre benzer üretim ve kullanım özelliklerine sahip ürün grupları, GTIN'e eklenen parti (lot) numarası ve son kullanma tarihi gibi veri unsurlarıyla ayrıştırılabilir. Parti düzeyi, bir üretim partisini bütün olarak takip etmek için tasarlanmıştır: hangi hammaddeyle, hangi hatta, hangi tarihte üretildiği ve hangi müşterilere gönderildiği.

Seri numarası: tekil birim

GTIN ile seri numarası birlikte kullanıldığında her birim benzersiz biçimde tanımlanır. İlaçta AB kuralları bu seri numarasının en fazla 20 karakter olmasını ve tahmin edilme olasılığının ihmal edilebilir düzeyde kalmasını şart koşar. Türkiye'deki İlaç Takip Sistemi de her kutuda GTIN, seri numarası, parti numarası ve son kullanma tarihini bir arada taşır.

SSCC: lojistik birim

18 haneli Seri Nakliye Kabı Kodu (SSCC), koli, palet veya paket gibi depolama ve taşıma amacıyla bir araya getirilmiş lojistik birimleri tanımlar. Numara, lojistik birimin ömrü boyunca değişmez. Sevkiyat öncesinde gönderilen irsaliye bildirimleriyle eşleştirildiğinde mal kabulünü ve faturalamayı hızlandırır. GS1, her lojistik birimi ve içeriğini benzersiz biçimde tanımladığı için SSCC'yi izlenebilirliğin temel anahtarlarından biri sayar; kod ISO/IEC 15459-1 ile uyumludur.

Veri taşıyıcılar: bilgiyi ürüne koymanın yolları

Tanımlayıcı ile onu taşıyan sembol farklı şeylerdir. Aynı veri doğrusal bir barkodla, iki boyutlu bir kodla veya RFID etiketiyle taşınabilir.

GS1 DataMatrix

GS1 DataMatrix az yerde çok veri taşıyabilen, doğrudan ürün üzerine basılabilen ve hata düzeltme özelliği sayesinde hasarlı ya da kötü basılmış olsa bile okunabilen iki boyutlu bir semboldür. GS1'in sağlık topluluğu, Türkiye dahil 75'ten fazla ülkede ilaç izlenebilirliği mevzuatının DataMatrix ile karşılandığını belirtir ve sağlık ürünlerinde ürün tanımlama için QR kod kullanılmamasını önerir.

GS1 Digital Link, GTIN, GLN ve SSCC gibi tanımlayıcıları parti numarası, seri numarası ve son kullanma tarihiyle birlikte standart bir web adresi (URI) biçiminde kodlamanın yöntemidir. Perakendede hedef, her ürünün hem kasada okunabilen hem de kullanım talimatı, sertifika veya izlenebilirlik bilgisine yönlendiren tek bir çok amaçlı iki boyutlu koda sahip olmasıdır. Marka, yönlendirilen dijital içeriği ambalajdaki kodu değiştirmeden güncelleyebilir. Sağlık uygulamalarında ise Digital Link iki boyutlu koda gömülmez; DataMatrix'teki veri gerektiğinde mobil uygulama tarafından Digital Link adresine dönüştürülür.

Baskı kalitesi ve okunabilir veri

Kod ne kadar iyi kurgulanırsa kurgulansın, okunamıyorsa işe yaramaz. AB'nin ilaç kuralları, Data Matrix'in düzgün, tek düze ve az yansıtan bir yüzeye basılmasını istiyor; ISO/IEC 15415'e göre en az 1,5 derecelik baskı kalitesini yeterli sayıyor. Ürün kodu ve seri numarası, ambalajın en uzun iki kenarının toplamı 10 santimetreyi aşıyorsa insan tarafından okunabilir biçimde de basılmalı. Üreticiler de basılan kodun kalitesini değerlendirmekle yükümlü. Zorunluluk bulunmayan sektörlerde de bu eşikler, üretim hattında kalite kontrol kriteri belirlerken iyi bir referans oluşturur.

Sunrise 2027

GS1'in Sunrise 2027 girişimi, perakendenin doğrusal barkodlardan QR kod (GS1 Digital Link) ve GS1 DataMatrix gibi iki boyutlu kodlara geçişini ifade eder. GS1 US'e göre girişim, perakendecilerin kasa sistemlerinin iki boyutlu kodu okuyup işleyebilmesini hedefliyor; iki boyutlu kodun bütün olanaklarının o tarihe kadar uygulanması gerekmiyor ve geçişe şimdiden başlanması öneriliyor.

Olay verisi: EPCIS ve birimlerin ilişkilendirilmesi

Tanımlayıcılar "bu ne" sorusunu yanıtlar. "Nerede, ne zaman, kimde" sorusu için olay verisi gerekir. GS1'in EPCIS standardı, ürünlerin durumu, konumu, hareketi ve el değiştirmesi hakkında birlikte çalışabilir veri paylaşımını tanımlar. EPCIS'in desteklediği temel bilgilerden biri, tekil ürünlerin kolilere, kolilerin paletlere, paletlerin konteynerlere yerleştirilmesini ifade eden ilişkilendirmedir (aggregation). Bu sayede bir SSCC okunduğunda içindeki tekil birimlere ulaşılabilir ve tek tek okuma yapmadan sevkiyat yönetilebilir. EPCIS'in 2.0 sürümü, sensör verilerinin ve ürün ile süreç sertifikalarının olay mesajlarına eklenmesini de standart hale getiriyor; bu, soğuk zincir gibi koşulların da kayda geçmesi gereken süreçlerde önem kazanıyor.

Hangi düzey hangi soruya yeter?

Aşağıdaki eşleştirme bir başlangıç noktasıdır; hat, okutma noktaları ve sistem entegrasyonu gibi kurulum kararlarını Tagvex'in ürün takip sistemi yazısı ayrıca ele alıyor.

  • Yalnızca GTIN: Kasada satış, stok ve katalog yönetimi için yeterlidir. Geri çağırma ve sahtecilik riski düşük, birim değeri düşük ürünlerde çoğu zaman tek başına işi görür.
  • GTIN ile parti ve son kullanma tarihi: Gıda, kozmetik ve kimyasallarda hedefli geri çağırma, raf ömrü yönetimi ve kalite sorunlarını kaynağına bağlamak için gerekir. Ancak aynı partideki binlerce ürün aynı kodu taşıdığından, parti kodunun kopyalanması ayırt edilemez.
  • GTIN ile seri numarası: Yüksek değerli, sağlık riski taşıyan, garanti veya kanal kontrolü gerektiren ürünlerde gereklidir. Her birimin geçmişi izlenebilir; aynı numaranın iki yerde okunması bir anomali olarak görülür.
  • SSCC ve olay verisi: Depo ve dağıtım süreçlerinde sevkiyatları yönetmeyi sağlar. Seri numaralı ürünlerle ilişkilendirildiğinde hangi birimin hangi bayiye gittiği bilgisi kendiliğinden oluşur.
  • GS1 Digital Link: Tüketiciye bilgi sunmak, perakendede iki boyutlu koda geçmek ve AB Dijital Ürün Pasaportu gibi QR kod benzeri bir veri taşıyıcı öngören düzenlemelere hazırlanmak isteyen markalar için uygun bir yaklaşımdır.

Numara ürünün gerçek olduğunu kanıtlar mı?

Tek başına kanıtlamaz. GTIN her kutuda aynıdır, parti numarası binlerce kutuda tekrarlanır, seri numarası bile gerçek bir ürünün ambalajından fotoğraflanıp çoğaltılabilir. Numara ürünün hangisi olduğunu söyler; elinizdeki kutunun o ürün olup olmadığı ayrı bir sorudur. AB'nin ilaç kurallarının tekil tanımlayıcıyı kurcalamaya karşı bir düzenekle birlikte istemesi ve kodun hastaya teslimde devreden çıkarılması bu ayrımdan doğar.

Bu yüzden kopyalamaya karşı kurulan yapılar genellikle üç parçayı birlikte kullanır:

  1. Standart bir tanımlayıcı (GTIN, gerekiyorsa parti ve seri numarası)
  2. Kopyalanması zor bir fiziksel unsur
  3. Okumaları izleyerek tekrarlanan ya da beklenmedik yerde görülen kodları işaretleyen bir veri katmanı

Spectrace bu katmanlarda ne sunar?

Tagvex her ürüne ya da partiye numara verir ve hat çıkışından depoya, bayiye ve son kullanıcıya her el değişimini kaydeder; kopyalanan kod, tekrarlanan ya da beklenmedik bir okuma olarak kayıtta görünür. Grafex mevcut ambalaj tasarımına görünmez bir imza işler. İki çözümde de doğrulama akıllı telefonla yapılır. İlaç ve tıbbi cihaz gibi resmi takip sistemi bulunan sektörlerde bu kayıtlar İTS ya da ÜTS bildirimlerinin yerini tutmaz.

Kaynaklar

gs1seri numarasıparti numarasıkarekodizlenebilirlik

Görüşme talebi

Ürününüz için doğru çözüm, ihtiyaç analiziyle belirlenir.

İlk görüşmede ürün, satış kanalları ve karşılaşılan riskler değerlendirilir; bu değerlendirmeye uygun doğrulama yöntemi önerilir.

Görüşme talep edin