Sahte ilacın hastaya ulaşması
Etkin madde içermeyen ya da yanlış bileşimli bir ürün tedaviyi etkisiz bırakabilir ve hastanın sağlığını tehlikeye atabilir. Dış ambalaj orijinaline çok yakın basıldığında sahte ürünün fark edilmesi zorlaşır.

İlaç ürünlerinde kaynağın ve dağıtım zincirinin doğrulanabilir olması hayati önem taşır.
Sektöre bakış
İlaçta orijinallik doğrudan hasta güvenliğiyle ilgilidir. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre düşük ve orta gelirli ülkelerde her 10 ilaçtan en az biri standart altı ya da sahtedir ve bu ürünler çoğu zaman çevrim içi ya da kayıt dışı kanallarda satılır. Sahte bir ilaç kimliği, bileşimi ya da kaynağı konusunda bilerek yanıltır; tedaviyi etkisiz bırakabilir ve hastanın sağlığını tehlikeye atabilir. Bu nedenle tedarik zincirindeki her el değişiminin kayıt altında olması sektörün temel beklentisidir.
Türkiye'de 2010'dan bu yana işleyen İlaç Takip Sistemi (İTS), ilaç kutularını karekodla benzersizleştirir ve hareketlerini kaydeder; AB'de de Sahte İlaçlar Direktifi dış ambalajda benzersiz tanımlayıcı ve açılma kanıtı arar. Bu yasal sistemler aynen sürerken ilaç firmaları, ihracat pazarlarındaki dağıtımı, dış kutunun özgünlüğünü ve çevrim içi kanallarda markalarının nasıl kullanıldığını ayrıca izleme ihtiyacı duyabilir. Spectrace bu alanda yasal sistemlerin yanında çalışan bir kanıt ve kayıt katmanı sunar.

Veriler
Düşük ve orta gelirli ülkelerde standart altı ya da sahte olan ilaçların asgari oranı
Kaynak: Dünya Sağlık Örgütü, Substandard and falsified medical products bilgi notu, 2024Ülkelerin standart altı ve sahte tıbbi ürünlere yıllık tahmini harcaması
Kaynak: Dünya Sağlık Örgütü, Substandard and falsified medical products bilgi notu, 2024Sahte ilaç nedeniyle AB'de sektörün kaybettiği satış payı (yılda yaklaşık 10 milyar €)
Kaynak: EUIPO, The economic cost of IPR infringement in the pharmaceutical industry, 2016Riskler
Her sektörün kendine özgü riski vardır; çözümler bu risklere göre yapılandırılır.
Etkin madde içermeyen ya da yanlış bileşimli bir ürün tedaviyi etkisiz bırakabilir ve hastanın sağlığını tehlikeye atabilir. Dış ambalaj orijinaline çok yakın basıldığında sahte ürünün fark edilmesi zorlaşır.
Dünya Sağlık Örgütü, yetkisiz sitelerdeki çevrim içi satışların sorunu daha da büyüttüğünü belirtir. Markanın adını ve kutu görsellerini kullanan siteler ve sosyal medya hesapları denetimsiz satışa aracılık edebilir.
Yurt dışına gönderilen ürünler, izleme altyapısı farklı olan ya da hiç bulunmayan pazarlarda taklit edilebilir. Bu pazarlarda kutunun özgünlüğünü eczacıya ve hastaya gösterebilmek için ek bir doğrulama aracı gerekebilir.
Belirli bir ülke ya da ihale için ayrılan ürünler başka pazarlara yönlendirilebilir. Bu durum saklama koşullarının ve dağıtım zincirinin denetimini zayıflatır.
Çözüm yaklaşımı
Grafex, Tagvex ve Authex tüm sektörlerde birlikte ya da ayrı ayrı kullanılabilir.
Görünmez imza dış kutunun mevcut tasarımına işlenir ve mevcut baskı hattında basılır; İTS karekodu ve yasal ambalaj bilgileri olduğu gibi kalır. Eczacı, dağıtıcı, saha ekibi ve hasta kutuyu mobil uygulamayla okutarak ambalajın firmanın kendi baskısı olduğunu doğrulayabilir.
Yasal karekodun yerine geçmez; özellikle ihracat pazarlarında ve numune ürünlerinde parti ya da birim düzeyinde ek bir kayıt katmanı sağlar. Hattan çıkış, depo, distribütör ve eczane teslimleri kayda geçer. Beklenmeyen ya da tekrarlanan okutmalar kopya kod şüphesi olarak işaretlenir.
Markanın ya da ürün adının izinsiz kullanıldığı çevrim içi satış siteleri, pazar yeri ilanları, sosyal medya hesapları, dijital reklamlar, alan adları ve uygulama mağazası kayıtları izlenir. Tespitler tarih ve içerikle belgelenir. Kaldırma talepleri iletilir ve sonuçlanana kadar takip edilir; kaldırılan içeriğin yeniden yayına girip girmediği de izlenir.
Örnek senaryo
Dış kutu görünmez imzayla mevcut hatta basılır; yasal karekodun yanında ihracat partilerine Tagvex numarası tanımlanır.
Koliler depo çıkışında ve hedef ülkedeki distribütöre teslimde okutulur; hangi partinin hangi pazara gittiği kayda geçer.
Hedef pazardaki eczacı teslim aldığı kutuyu mobil uygulamayla okutarak orijinalliğini ve doğru kanaldan geldiğini görür.
Hasta ya da hasta yakını kutuyu telefonuyla okutur. Authex ise aynı ürünün yetkisiz çevrim içi satışlarını izlemeyi sürdürür.
Mevzuat
Sektörünüzde geçerli ya da yakında yürürlüğe girecek başlıca düzenlemeler.
Sağlık Bakanlığı'nın 2010'da kurduğu İTS, ilaç birimlerini karekodla benzersizleştirir; üretim, ithalat, ihracat, alış ve satış hareketlerini konum ve zaman bilgisiyle kaydeder. Vatandaşlar da ilacı mobil uygulama ve çevrim içi sorgulama hizmetleriyle kontrol edebilir.
İlaçların dış ambalajında benzersiz tanımlayıcı ve açılma kanıtı bulunmasını zorunlu kılar; bu güvenlik özelliklerine ilişkin ayrıntılı kurallar 9 Şubat 2019'dan itibaren uygulanmaktadır. Direktif ayrıca yasal çevrim içi eczaneler için ortak bir AB logosu ve toptan dağıtıcılar için güçlendirilmiş kayıt yükümlülükleri getirir.
Bu bölüm bilgilendirme amaçlıdır; güncel yükümlülükler için resmî kaynakları esas alın.
SSS
Hayır. İTS karekodu ile AB'deki benzersiz tanımlayıcı ve açılma kanıtı yasal yükümlülüklerdir ve aynen uygulanır. Spectrace bu sistemlerin yanında ambalajın özgünlüğünü kanıtlayan ve marka sahibinin kendi dağıtım kayıtlarını tutan ek bir katmandır.
Görünmez imza mevcut tasarıma işlenir ve mevcut hatta basılır; kutunun görünümü ve yasal bilgilerin yerleşimi değişmez. Ambalajdaki her türlü düzenlemenin ruhsat süreçleri açısından değerlendirilmesi ise firmanın düzenleyici işler ekibinin sorumluluğundadır.
Farklı izleme altyapılarına sahip pazarlarda eczacı, distribütör ve hasta kutunun orijinal olduğunu aynı mobil uygulamayla doğrulayabilir. Tagvex kayıtları ise hangi partinin hangi distribütöre ve ülkeye gönderildiğini gösterir.
Firma çalışanları, dağıtıcılar, eczacılar, hastalar ve denetçiler akıllı telefona yüklenen mobil uygulamayla doğrulama yapabilir. Özel bir okuyucu cihaz gerekmez.
Authex bu siteleri, ilanları ve hesapları tespit eder ve tarih ile içerik bilgisiyle belgeler. Kaldırma talepleri ilgili platformlara ve alan adı sağlayıcılarına iletilir ve sonuçlanana kadar takip edilir; kaldırılan içeriğin yeniden yayına girip girmediği de izlenir.
Blog

İlaç Takip Sistemi ve AB Sahte İlaç Direktifi serileştirmeyi nasıl işletiyor, takviye edici gıda ve kozmetik markaları bundan ne öğrenebilir?
9 dk okuma
Parti numarası, tekil seri numarası, GTIN, SSCC, GS1 DataMatrix ve GS1 Digital Link hangi ihtiyacı karşılar, hangisi ne zaman yeterlidir?
9 dk okuma
Gri pazar ve kanal sapması nasıl oluşur, markalara neden zarar verir ve izlenebilirlik verisi bu hareketleri nasıl görünür kılar?
8 dk okumaDiğer sektörler
Görüşme talebi
İlk görüşmede ürün, satış kanalları ve karşılaşılan riskler değerlendirilir; bu değerlendirmeye uygun doğrulama yöntemi önerilir.
Görüşme talep edin