Sahte pil ve şarj cihazları
Taklit piller ve şarj cihazları gerekli koruma devrelerinden yoksun olabilir ve aşırı ısınma riski taşır. Kullanıcı bu ürünleri orijinal aksesuar sanarak satın aldığında ortaya çıkan zarar, markanın itibarına da yansır.
Elektronikte orijinal parça güvencesi.
Cihaz, aksesuar ve yedek parçalarda taklit ürün hem güvenlik hem garanti riski taşır.
Sektöre bakış
Elektronik sektöründe güvenin önemi.
Elektronik ürünlerde sahtecilik yalnızca telefon ve tablet gibi bitmiş cihazlarla sınırlı değildir; şarj cihazları, piller, ekranlar ve elektronik bileşenler de sıkça kopyalanır. Bu ürünlerde sahte parça, performans kaybının ötesinde aşırı ısınma, yangın ve elektrik çarpması gibi güvenlik risklerine yol açabilir. Garanti ve servis süreçlerinde orijinal ile sahte ürünün ayırt edilememesi, hem üreticinin hem de yetkili servisin maliyetini artırır ve müşteriyle kurulan güveni zayıflatır.
Sektörde ürünler distribütör, toptancı, perakende zinciri ve çevrim içi pazar yerleri arasında hızla el değiştirir; yedek parçalar ise servis ağında ayrı bir dolaşıma sahiptir. Avrupa Birliği'nde pil pasaportu ve dijital ürün pasaportu gibi ürün düzeyinde kayıt gerektiren düzenlemeler devreye girdikçe, her cihazın ve kritik bileşenin kimliğinin doğrulanabilir olması tedarik zincirinin olağan bir parçası hâline geliyor. Kayıt tutulmayan her halka, sahte ürünün zincire karışabileceği bir boşluk bırakır.
Veriler
Sahte ürün riskinin boyutu.
4,2 milyar €
Sahte akıllı telefonlar nedeniyle AB'de satış kaybı (2015, sektör satışlarının %8,3'ü)
Kaynak: EUIPO, The Economic Cost of IPR Infringement in the Smartphones Sector, 2017%12,9
Sahteciliğin dünya genelinde akıllı telefon satışlarına etkisi (2015, 45,3 milyar €)
Kaynak: EUIPO, The Economic Cost of IPR Infringement in the Smartphones Sector, 2017%66
Sahte bilgi ve iletişim teknolojisi cihazı el koymalarında posta veya ekspres gönderi payı
Kaynak: EUIPO, 2020 Status Report on IPR Infringement (OECD-EUIPO küçük paket çalışmasına atıfla), 2020Riskler
Elektronik sektöründe karşılaşılan riskler.
Her sektörün kendine özgü riski vardır; çözümler bu risklere göre yapılandırılır.
Servis ağında parça değişimi
Ekran, batarya ve kart gibi yedek parçalar onarım sırasında sahte ya da standart dışı muadillerle değiştirilebiliyor. Parçanın hangi kanaldan geldiği bilinmediğinde garanti taleplerini değerlendirmek ve sorumluluğu belirlemek güçleşiyor.
Yenilenmiş diye sunulan kopyalar
Kullanılmış ya da kopya cihazlar, yenilenmiş veya sıfır ürün gibi paketlenerek çevrim içi kanallarda satılabiliyor. Cihaz kimliğine ve ambalaja güvenilemediğinde alıcı neyi satın aldığını bilemiyor.
Küçük gönderi ve pazar yeri ilanı
Elektronik cihaz ve aksesuarlarda sahte ürünler sıklıkla posta ve ekspres gönderilerle, pazar yeri ilanları üzerinden dolaşıma giriyor. İlanlar markanın ürün görsellerini kullandığı için tüketicinin farkı anlaması zorlaşıyor.
Çözüm yaklaşımı
Her katmanda marka koruması.
Grafex, Tagvex ve Authex tüm sektörlerde birlikte ya da ayrı ayrı kullanılabilir.
Akıllı ambalaj
Ambalaja görünmez bir imza işlenir; kopyası doğrulamayı geçemez.
Grafex sitesi
Grafex, cihaz kutusu, aksesuar ambalajı ve garanti belgesinin mevcut tasarımına görünmez ve kopyası doğrulamayı geçemeyen bir imza yerleştirir. Baskı mevcut ambalaj hattında yapılır; kutunun görünümü ve hat düzeni değişmez. Bayi, müşteri ya da servis teknisyeni ambalajı mobil uygulamayla okutarak özgünlüğü doğrulayabilir.
Güvenli etiket
Her ürüne benzersiz bir numara; üretimden müşteriye her adım kayıt altında.
Tagvex sitesi
Tagvex; cihazlara, pil ve şarj cihazı gibi aksesuarlara ya da yedek parça partilerine benzersiz numara vererek hat çıkışından depoya, distribütöre, mağazaya ve servise kadar her el değiştirmeyi kayıt altına alır. Servis teknisyeni takacağı parçayı okutarak kaydını kontrol eder. Kopyalanan bir kod, beklenmeyen bir noktadaki ya da tekrar eden okumalarla ortaya çıkar.
Dijital izleme
Dijital kanallardaki marka riskleri tespit edilir, önceliklendirilir ve kanıtıyla aksiyona dönüştürülür.
Authex sitesi
Authex, pazar yerlerinde, sosyal medyada, dijital reklamlarda, alan adlarında ve uygulama mağazalarında markanın izinsiz kullanımını izler; markayı taklit eden uygulamalar ve sahte yetkili servis sayfaları da bu kapsamdadır. Tespitler tarih ve içerikle belgelenir, kaldırma talepleri iletilir ve sonuçlanana kadar takip edilir; kaldırılan içeriğin yeniden yayına girip girmediği de izlenir.
Örnek senaryo
Üretimden doğrulamaya bir ürünün yolculuğu.
Hat çıkışında kayıt
Şarj cihazı üretim hattından çıkarken Tagvex ile benzersiz bir numara alır; kutusu Grafex imzalı olarak mevcut ambalaj hattında basılır.
Distribütör ve mağaza teslimi
Ürün distribütöre ve ardından perakende mağazaya teslim edilirken mobil uygulamayla okutulur ve her geçiş kaydedilir.
Müşteri kutuyu doğrular
Müşteri satın almadan önce kutuyu kendi telefonundaki mobil uygulamayla okutarak ürünün özgün olduğunu kontrol eder.
Serviste parça kontrolü
Cihaz arızayla servise geldiğinde teknisyen takacağı yedek parçanın etiketini okutur; kaydı olmayan ya da daha önce başka bir yerde okutulmuş bir parça ayrıca incelenir.
Mevzuat
İzlenebilirliği ilgilendiren düzenlemeler.
Sektörünüzde geçerli ya da yakında yürürlüğe girecek başlıca düzenlemeler.
Pil Tüzüğü (AB) 2023/1542, pil pasaportu
18 Şubat 2027'den itibaren tüm piller QR kodla işaretlenecek; hafif ulaşım aracı pilleri, kapasitesi 2 kWh'i aşan endüstriyel piller ve elektrikli araç pilleri için bu kod, pil modeline ve benzersiz pile özgü bilgileri içeren elektronik kayda, yani pil pasaportuna erişim sağlayacak. Tekil ürün kimliği ve kayıt altyapısı bu hazırlığı destekleyebilir.
Genel Ürün Güvenliği Tüzüğü (AB) 2023/988
13 Aralık 2024'ten beri uygulanan tüzük, ürünlerin tip, parti veya seri numarası gibi tanımlayıcılar taşımasını ve tedarik zinciri bilgilerinin talep hâlinde 6 yıl boyunca sunulabilmesini öngörür. Çevrim içi pazar yerleri de asgari güvenlik ve izlenebilirlik bilgisi olmayan ilanları yayımlamamakla yükümlüdür.
BTK Merkezi Cihaz Kayıt Sistemi (IMEI kaydı)
Yurt dışından getirilen IMEI numaralı cihazlar 120 gün içinde kaydedilmezse haberleşmeye kapatılır; IMEI bilgisi değiştirilmiş (klonlanmış) cihazlar da haberleşmeye kapatılır. Sistem, kopyalanmış bir cihaz kimliğinin kayıtlar üzerinden tespit edilebildiğini gösteren yerel bir örnektir.
7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu
12 Mart 2021'de yürürlüğe giren kanun, tedarik zincirindeki aktörlerin ürünü kimden aldığının ve kime sattığının kaydını tutmasını öngörür, e-ticarette de ürün güvenliği denetimini kapsar ve güvensiz ürünlerin geri çağrılmasını zorunlu kılar. Ürün düzeyindeki el değiştirme kayıtları bu yükümlülüklere hazırlığı destekleyebilir.
Bu bölüm bilgilendirme amaçlıdır; güncel yükümlülükler için resmî kaynakları esas alın.
SSS
Elektronik hakkında sorular
Servis teknisyenlerinin özel bir cihaza ihtiyacı var mı?
Hayır. Doğrulama akıllı telefondaki mobil uygulamayla yapılır. Yetkili servis, bayi ve müşteri aynı yöntemi kullanabilir; ayrı bir okuyucu cihaz gerekmez.
Seri numarası ve IMEI tek başına yeterli midir?
Seri numarası ve IMEI cihazı tanımlar, ancak kopyalanabilir ve ambalaj ile aksesuarları kapsamaz. Tagvex ürünün tedarik zincirindeki her el değiştirmesini kayda ekler, Grafex ise ambalajın kendisini doğrulanabilir hâle getirir. Bu katmanlar mevcut numaralarla birlikte kullanılabilir.
Pil pasaportu yükümlülüğünü karşılar mı?
Spectrace çözümleri pil pasaportunun yerine geçmez ve bir düzenlemeye uygunluğu tek başına sağlamaz. Ancak ürün ve parti düzeyinde tutulan kimlik ve el değiştirme kayıtları, ürün düzeyinde bilgi gerektiren bu tür yükümlülüklere hazırlık sürecini destekleyebilir.
Birim düzeyinde mi, parti düzeyinde mi numaralandırma yapılmalı?
Yüksek değerli cihazlarda birim düzeyinde numaralandırma, her cihazın ayrı ayrı izlenmesini sağlar. Kablo, küçük aksesuar ya da yedek parça gibi yüksek adetli ürünlerde parti düzeyi tercih edilebilir; seçim ürünün değerine ve risk düzeyine göre yapılır.
Sahte uygulamalar ve sahte servis sayfaları izlenir mi?
Evet. Authex uygulama mağazalarını, alan adlarını, sosyal medyayı, dijital reklamları ve pazar yerlerini izler. Markayı taklit eden uygulamalar ve yetkili servis gibi görünen sayfalar tarih ve içerikle belgelenir, kaldırma talepleri sonuçlanana kadar takip edilir; kaldırılan içeriğin yeniden yayına girip girmediği de izlenir.
Blog
İlgili yazılar.
Parti Numarası mı Seri Numarası mı? GS1 Kodlarıyla Doğru Seçim
Parti numarası, tekil seri numarası, GTIN, SSCC, GS1 DataMatrix ve GS1 Digital Link hangi ihtiyacı karşılar, hangisi ne zaman yeterlidir?
9 dk okuma
Gri Pazar ve Kanal Sapmasını İzlenebilirlik Verisiyle Görmek
Gri pazar ve kanal sapması nasıl oluşur, markalara neden zarar verir ve izlenebilirlik verisi bu hareketleri nasıl görünür kılar?
8 dk okuma
Pazaryeri ve Sosyal Medyada Sahte İlanlarla Etkili Mücadele
Pazaryerleri ve sosyal medyadaki sahte ürün ilanlarına karşı delil toplama, bildirim ve kaldırma süreci ile tekrarlayan satıcılarla mücadele.
8 dk okumaDiğer sektörler
Benzer risklerle karşılaşan sektörler.
Görüşme talebi
Ürününüz için doğru çözüm, ihtiyaç analiziyle belirlenir.
İlk görüşmede ürün, satış kanalları ve karşılaşılan riskler değerlendirilir; bu değerlendirmeye uygun doğrulama yöntemi önerilir.
Görüşme talep edin