Taklit yedek parça, servis ve garanti süreçlerinde ciddi güvenlik riski oluşturur.
Sektöre bakış
Otomotiv yedek parçalarında sahte ürün doğrudan yol güvenliğini ilgilendirir. Fren balatası, filtre, rulman, lastik ve akü gibi parçalar dışarıdan orijinaline benzese de malzeme ve üretim kalitesindeki farklar kısa sürede arızaya, hatta kazaya yol açabilir. Parçayı takan usta ya da araç sahibi çoğu zaman kutunun ve etiketin görünüşüne güvenmek zorunda kalır; bu da ambalaj taklidini sahteciler için cazip kılar ve sahte parçanın fark edilmeden araca takılmasına zemin hazırlar.
Yedek parça pazarı; araç üreticisi, parça üreticisi, distribütör, yetkili ve bağımsız servisler, sigorta şirketleri ve çevrim içi satış kanalları arasında dağılmış çok katmanlı bir yapıya sahiptir. Aynı parçanın farklı kanallardan servise ulaşabildiği bu yapıda, parçanın hangi üreticiden çıktığının ve hangi noktalardan geçtiğinin doğrulanabilmesi, hem servis kalitesi hem de garanti ve sigorta süreçleri açısından belirleyici hâle gelir. Güvenlik açısından kritik parçalarda bu doğrulama, servisin araç sahibine karşı sorumluluğunun da bir parçasıdır.
Veriler
AB'de sahte lastikler nedeniyle meşru sektörün yıllık satış kaybı (satışların %7,5'i)
Kaynak: EUIPO, The Economic Cost of IPR Infringement in the Tyres and Batteries Sectors, 2018AB'de sahte pil ve aküler nedeniyle meşru sektörün yıllık satış kaybı (satışların %1,8'i)
Kaynak: EUIPO, The Economic Cost of IPR Infringement in the Tyres and Batteries Sectors, 2018Riskler
Her sektörün kendine özgü riski vardır; çözümler bu risklere göre yapılandırılır.
Fren, direksiyon ve süspansiyon parçalarında sahte ürün, aracın güvenli kullanımını doğrudan etkiler. Arıza ortaya çıktığında parçanın kaynağının belirlenememesi, sorumluluğun tespitini ve aynı partiden parçaların toplanmasını zorlaştırır.
Sahteciler bilinen markaların kutularını ve etiketlerini birebir kopyalayabiliyor ya da orijinal ambalajları toplayıp yeniden kullanabiliyor. Usta parçayı kutusundan doğrulayamadığında sahte ürün fark edilmeden araca takılabiliyor.
Parçalar distribütör, alt bayi ve servisler arasında birçok kez el değiştirir. Kayıt tutulmayan bir halkada sahte ürün zincire karışabilir ve sonradan hangi noktada karıştığını bulmak zorlaşır.
Pazar yerlerinde ve sosyal medyada markalı parçalar piyasa fiyatının belirgin biçimde altında sunulabiliyor. Bu ilanlar markanın katalog görsellerini ve parça numaralarını kullandığı için alıcıyı yanıltabiliyor.
Çözüm yaklaşımı
Grafex, Tagvex ve Authex tüm sektörlerde birlikte ya da ayrı ayrı kullanılabilir.
Akıllı ambalaj
Ambalaja görünmez bir imza işlenir; kopyası doğrulamayı geçemez.
Grafex sitesi
Grafex, parça kutularının ve etiketlerinin mevcut tasarımına görünmez ve kopyası doğrulamayı geçemeyen bir imza yerleştirir; baskı mevcut hatta yapılır, ambalajın görünümü ve hat düzeni değişmez. Usta, bayi ya da araç sahibi kutuyu mobil uygulamayla okutarak özgünlüğü doğrulayabilir. Orijinal kutuların toplanıp yeniden kullanılmasına karşı Grafex, Tagvex kaydıyla birlikte kullanılır.
Güvenli etiket
Her ürüne benzersiz bir numara; üretimden müşteriye her adım kayıt altında.
Tagvex sitesi
Tagvex, parçalara birim ya da parti düzeyinde benzersiz numara vererek hat çıkışından depoya, distribütöre, bayiye ve servise kadar her el değiştirmeyi kayıt altına alır. Servis, parçayı takmadan önce okutarak kaydını kontrol eder. Kopyalanan bir kod, beklenmeyen bir bölgedeki ya da tekrar eden okumalarla ortaya çıkar.
Dijital izleme
Dijital kanallardaki marka riskleri tespit edilir, önceliklendirilir ve kanıtıyla aksiyona dönüştürülür.
Authex sitesi
Authex, pazar yerlerinde, sosyal medyada, dijital reklamlarda, alan adlarında ve uygulama mağazalarında marka adını, logosunu, katalog görsellerini ve parça numaralarını izinsiz kullanan ilanları izler. Tespitler tarih ve içerikle belgelenir, kaldırma talepleri iletilir ve sonuçlanana kadar takip edilir; kaldırılan içeriğin yeniden yayına girip girmediği de izlenir.
Örnek senaryo
Fren balatası üretim hattından çıkarken Tagvex ile numaralandırılır; kutusu Grafex imzalı olarak mevcut baskı hattında basılır.
Parti distribütöre, ardından bölgedeki yedek parça bayisine teslim edilirken her noktada mobil uygulamayla okutulur ve geçiş kaydedilir.
Servis teknisyeni balatayı araca takmadan önce kutuyu ve etiketi mobil uygulamayla okutarak özgünlüğünü ve kaydını kontrol eder.
Araç sahibi, teslimde kendisine verilen kutuyu kendi telefonuyla okutarak takılan parçanın orijinal olduğunu doğrulayabilir.
Mevzuat
Sektörünüzde geçerli ya da yakında yürürlüğe girecek başlıca düzenlemeler.
Avrupa Komisyonu, otomotiv sektöründeki dikey anlaşmalara uygulanan grup muafiyetini 31 Mayıs 2028'e kadar uzatmış; güncellenen rehberde yetkili ve bağımsız onarımcıların araç verilerine eşit koşullarda erişebilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Onarım pazarında bu kadar çok aktörün bulunması, parçanın kaynağını doğrulayabilmeyi daha da önemli kılar.
Tebliğ, orijinal yedek parçayı araç montajında kullanılanlarla aynı kalitede olan ve taşıt üreticisinin teknik özelliklerine ve üretim standartlarına göre üretilen parça olarak tanımlar. Parça üreticisinin bu niteliği belgelendirmesi hâlinde parçanın, aksi kanıtlanana kadar orijinal yedek parça olduğu varsayılır; bu da parça ile belgesi arasındaki bağın doğrulanabilir olmasını önemli kılar.
18 Şubat 2027'den itibaren piyasaya arz edilen her elektrikli araç pili için pil modeline ve benzersiz pile özgü bilgileri içeren elektronik bir kayıt, yani pil pasaportu bulunacak ve bu kayda QR kod üzerinden erişilecek. Tekil ürün kimliği ve el değiştirme kayıtları bu hazırlığı destekleyebilir.
12 Mart 2021'de yürürlüğe giren kanun, tedarik zincirindeki aktörlerin ürünü kimden aldığının ve kime sattığının kaydını tutmasını öngörür ve güvensiz ürünlerin geri çağrılmasını zorunlu kılar. Parti düzeyindeki dağıtım kayıtları, geri çağırma gerektiğinde etkilenen parçaların nerede olduğunu bulmayı kolaylaştırır.
Bu bölüm bilgilendirme amaçlıdır; güncel yükümlülükler için resmî kaynakları esas alın.
SSS
Evet. Doğrulama akıllı telefondaki mobil uygulamayla yapılır; yetkili ya da bağımsız servis, bayi ve araç sahibi aynı yöntemi kullanabilir. Ayrı bir okuyucu cihaz ya da özel yetki gerekmez.
Grafex imzası kutunun özgün olduğunu gösterir, Tagvex ise o kutuya ait numaranın daha önce nerede ve kaç kez okutulduğunu kaydeder. Daha önce satılmış bir parçaya ait kutu yeniden okutulduğunda tekrar eden okuma kayıtlarda görünür ve parça ek incelemeye alınabilir.
Yüksek adetli sarf parçalarda parti düzeyinde, güvenlik açısından kritik ya da yüksek değerli parçalarda birim düzeyinde numaralandırma tercih edilebilir. Parti numarası, olası bir sorunda aynı partiden çıkan parçaların hangi bayi ve servislere ulaştığını görmeyi kolaylaştırır.
Tagvex kayıtları hangi partinin hangi distribütör, bayi ve servise teslim edildiğini gösterir. Bu bilgi etkilenen parçaların nerede olduğunun hızla belirlenmesine yardımcı olur; geri çağırma sürecinin kendisi işletmenin kendi prosedürlerine göre yürütülür.
Authex, marka adı, logo, katalog görseli ve parça numarası kullanan ilanları pazar yerlerinde, sosyal medyada, reklamlarda, alan adlarında ve uygulama mağazalarında izler. Her tespit tarih ve içerikle belgelenir, kaldırma talebi iletilir ve sonuçlanana kadar takip edilir; kaldırılan içeriğin yeniden yayına girip girmediği de izlenir.
Blog
Gri pazar ve kanal sapması nasıl oluşur, markalara neden zarar verir ve izlenebilirlik verisi bu hareketleri nasıl görünür kılar?
8 dk okuma
Pazaryerleri ve sosyal medyadaki sahte ürün ilanlarına karşı delil toplama, bildirim ve kaldırma süreci ile tekrarlayan satıcılarla mücadele.
8 dk okuma
Parti numarası, tekil seri numarası, GTIN, SSCC, GS1 DataMatrix ve GS1 Digital Link hangi ihtiyacı karşılar, hangisi ne zaman yeterlidir?
9 dk okumaDiğer sektörler
Görüşme talebi
İlk görüşmede ürün, satış kanalları ve karşılaşılan riskler değerlendirilir; bu değerlendirmeye uygun doğrulama yöntemi önerilir.
Görüşme talep edin
