EUIPO ile Avrupa Komisyonu'nun 2025 yılı fikri mülkiyet yaptırım raporuna göre AB'de 2025'te 196 milyondan fazla taklit ürün alıkonuldu; tahmini perakende değerleri 6,3 milyar avro. AB sınırında gümrüğün alıkoyduğu ürünlerin yüzde 18,63'ü Türkiye'den geldi. Türkiye, Çin'in ardından ikinci sırada. Bu yazıda rakamların ne söylediğini, ne söylemediğini ve AB'ye satan bir Türk markasının hangi adımları atabileceğini anlatıyoruz.
2025 verisi ne gösteriyor?
Rapor, AB sınırında gümrüğün ve AB iç pazarında polis ile piyasa gözetim kurumlarının alıkoyduğu ürünleri birlikte ve ayrı ayrı veriyor. Öne çıkan rakamlar şunlar:
- Toplam. 2025'te AB sınırında ve iç pazarda 196 milyondan fazla taklit ürün alıkonuldu; tahmini perakende değerleri 6,3 milyar avro. Ürün sayısı 2024'e göre yüzde 67'den, değer yaklaşık yüzde 63 arttı. Rapor iki rakamı da serinin en yüksek değerleri olarak veriyor.
- İç pazar. 175 milyondan fazla ürün ve 4,6 milyar avro.
- AB sınırı. 42,1 milyon ürün (yüzde 114 artış) ve yaklaşık 2,0 milyar avro. Rapora göre iki rakam da 608/2013 sayılı Tüzük yürürlüğe girdiğinden beri en yüksek düzeyde. Artışın ana nedeni, "diğer tütün ürünleri" kategorisinde tek seferde alıkonan 16 milyon üründü.
- Menşe. AB sınırında alıkonan ürünlerin geldiği ülkeler sıralamasında Çin yüzde 40,77, Türkiye yüzde 18,63, Hong Kong yüzde 5,70 paya sahip. Rapor, üç ülkenin 2024'teki istisnadan sonra ilk üç sıraya geri döndüğünü belirtiyor.
- Türkiye'den gelenler. Türkiye'den gelip AB sınırında alıkonan ürünlerin yüzde 29,41'i ambalaj malzemesi, yüzde 27,34'ü giyim, yüzde 21,64'ü etiket ve çıkartma.
- Hak türü. Sınırda alıkonan ürünlerin yüzde 93,95'inde ihlal edilen hak marka. İhlallerin yüzde 85'ten fazlası AB markalarına (EUTM), yüzde 11,41'i uluslararası tescilli markalara, yüzde 1,82'si ulusal markalara ilişkin.
- Sonuç. Sınırdaki işlemlerin yüzde 84,69'u ürünün imhasıyla sonuçlandı: yüzde 56,58'i standart usulle, yüzde 28,12'si küçük gönderi usulüyle. Raporda işlemlerin yüzde 5,51'i "işlem yapılmadı" olarak gösteriliyor.
Rapor bir de oran veriyor: AB sınırında alıkonan taklitlerin değeri, OECD ve EUIPO'nun 2021 için tahmin ettiği 99 milyar avroluk AB'ye yönelik sahte ithalatın yaklaşık yüzde 0,43'üne denk geliyor. Gümrük, sınırdan geçen taklitlerin küçük bir kısmını yakalıyor. Küresel tahminin nasıl yapıldığını sahte ürün ticaretinin boyutu yazısında anlattık.
Yüzde 18,63 nasıl okunmalı?
Rakamı doğru kullanmak için dört noktaya dikkat etmek gerekiyor:
- Ülke, ürünün geldiği ülkedir. Rapor ülkeleri "provenance", yani eşyanın AB'ye geldiği ülke olarak sınıflandırıyor. Bu sınıflama, ürünün nerede üretildiğini ya da hangi markanın taklit edildiğini tek başına göstermez. Türk markalarının taklit edildiği anlamına gelmez.
- Pay, ürün adedidir. Yüzde 18,63, alıkonan ürün sayısındaki payı gösterir; değerdeki pay değildir.
- Rakam yalnızca sınırı kapsar. Bu oran AB sınırında gümrüğün alıkoyduğu 42,1 milyon ürüne aittir. İç pazarda alıkonan 175 milyonu kapsamaz.
- Tek bir büyük olay oranları kaydırabilir. 2025'teki tütün ürünü vakası, sınırdaki kategori dağılımını tek başına değiştirdi. Yıllar arası karşılaştırmada bu tür olaylar hesaba katılmalı.
Türkiye'den gelenlerin yarısından fazlasının ambalaj malzemesi, etiket ve çıkartma olması ayrıca dikkat çekici. Rapor, sınırda etiket ve ambalajın öne çıkmasını üretimin ya da montajın AB içinde yapıldığına işaret olarak yorumluyor. Ambalaj ayrı taşınıp hedef pazarda ürünle birleştiriliyorsa, ambalajın kendisinin doğrulanabilir olması önem kazanır.
Bu veri ihracatçıyı neden ilgilendirir?
AB'ye satan bir Türk markası için iki ayrı soru var. Birincisi, kendi markasının hedef pazarda taklit edilip edilmediği ve bu taklitlerin hangi yoldan geldiği. İkincisi, Türkiye'nin menşe sıralamasındaki yerinin, alıcının "Türkiye çıkışlı" ürüne bakışını etkileyebilmesi. İkisinin de cevabı aynı yerden başlar: markanın AB'de korunuyor olması ve gerçek ürünün sahtesinden ayırt edilebilmesi.
Türkiye'deki tescil AB'de korur mu?
Hayır. TÜRKPATENT'in Madrid Sistemi açıklamasına göre marka tescilinden doğan haklar yalnızca tescilin yapıldığı ülkede koruma sağlar; yurt dışında koruma için o ülkelerin ofislerine başvurulması gerekir. AB'de üç yol var:
- Ülke bazında tescil. Yalnızca bir AB ülkesinde satış yapılıyorsa o ülkenin ulusal ofisine başvurulabilir.
- AB markası. AB'nin resmî bilgi portalına göre bütün AB ülkelerinde koruma için başvuru EUIPO'ya yapılır.
- Madrid Sistemi. TÜRKPATENT'teki geçerli bir ulusal başvuruya ya da tescile dayanarak, TÜRKPATENT üzerinden tek bir uluslararası başvuruyla birden çok ülke belirlenebilir. AB de Madrid Protokolü'ne taraftır. Uluslararası başvurudaki marka örneği esas markayla aynı olmalı, mal ve hizmet listesi de onun kapsamında kalmalıdır.
Hangi yolun seçileceği, satılan ülkelere, ürün yelpazesine ve hedef pazarda daha önce yapılmış benzer başvurulara bağlıdır; bu değerlendirmeyi marka vekili yapar. Türkiye'deki tescili korumak için de not edilmesi gereken bir ayrıntı var: SMK 9. maddeye göre markanın yalnızca ihracat amacıyla mal ya da ambalaj üzerinde kullanılması da kullanım sayılır.
AB gümrüğüne müdahale talebi nasıl yapılır?
AB'de gümrüğün taklit eşyayı durdurması, 608/2013 sayılı Tüzük'e dayanan bir başvuruyla istenir. Avrupa Komisyonu bu başvuruyu "application for action" (AFA), yani müdahale talebi olarak adlandırıyor. Komisyonun sayfası ve başvuru kılavuzuna göre:
- Ne istenir? Hak sahibi, hakkını ihlal ettiğinden şüphelenilen eşyanın gümrükçe durdurulmasını ister.
- Kim başvurur? Başvuru hakkı Tüzük'ün 3. maddesinde sayılan kişilere aittir; başlıcası hak sahibidir. Başvuran, ihlalin tespiti için o üye devlette dava açmaya yetkili olmalıdır. Başvuru bir temsilci aracılığıyla da yapılabilir.
- Ulusal ya da AB başvurusu. Ulusal başvuru tek bir üye devlette, AB başvurusu birden çok üye devlette işlem ister. Bir üye devlette kabul edilen AB başvurusu, işlem istenen diğer üye devletlerde de aynı hukuki etkiyi doğurur. Hangisinin seçilebileceği, dayanılan hakka bağlıdır.
- Nasıl? 3 Ekim 2024'ten bu yana başvuru yalnızca elektronik olarak, EUIPO'nun işlettiği IP Enforcement Portal (IPEP) ya da Almanya ve İspanya'nın ulusal portalları üzerinden yapılıyor. Portala erişim için EORI numarası ve sistemde tanımlı bir rol gerekiyor.
- Süre. Gümrük başvuruyu 30 iş günü içinde karara bağlar; eksik bilgi istenirse 10 iş günü içinde tamamlanmazsa başvuru reddedilir. Kabul edilen başvuru en fazla bir yıl geçerlidir ve koşullar sürdükçe uzatılabilir. Uzatma talebi sürenin bitiminden en az 30 iş günü önce yapılmalıdır.
- Taahhütler. Başvuran; durdurulan eşyanın sonradan ihlal etmediğinin anlaşılması gibi durumlarda sorumluluğu, gümrük talep ederse depolama, numune ve imha masraflarını, AB başvurusunda da gerekli çevirileri üstlenir.
- Küçük gönderi usulü. Başvuruda istenirse, küçük gönderilerdeki taklit eşya her seferinde hak sahibinin açık onayı alınmadan imha edilebilir.
2025'te gümrüğe 1.642 ulusal ve 1.501 AB başvurusu yapıldı. Eşya durdurulduktan sonra hak sahibinin Tüzük'te belirlenen süreler içinde yanıt vermesi gerekir. AB dışında yerleşik bir şirket için EORI ve temsil konusunu, durdurma sonrasında izlenecek yolu bir avukatla önceden netleştirmek gerekir. Türkiye'deki gümrük başvurusunu ise markam ihlal ediliyor yazısında anlattık.
Başvuruya ne yazılır, ambalaj neden önemlidir?
Kılavuz, başvurunun gümrüğe "gerçek ürünü hızlıca tanıyabilmesi" için gereken bilgileri ayrıntılı olarak istiyor:
- gerçek ürünün tanımı, görselleri ve ayırt edici özellikleri: etiketler, güvenlik iplikleri, hologramlar, düğmeler ya da askı etiketleri, bunların ürün üzerindeki yeri ve görünüşü,
- ürünün üretildiği yer,
- yetkili ithalatçılar, tedarikçiler, taşıyıcılar ve alıcılar,
- ürünle ticaret yapmaya yetkili kişiler,
- dağıtım kanalları, gümrükleme yapılan noktalar ve taşıma güzergâhları,
- ambalajın görünüşü, ambalaj üzerindeki belirleyici işaretler,
- biliniyorsa sahte ürünün özellikleri ve daha önce ihlalde bulunduğu bilinen ya da şüphelenilen firmalar.
Bu listede gümrüğün iki sorusu var: gerçek ürün nasıl görünür ve sahtesi nereden gelir? İlkini ürün üzerindeki doğrulanabilir bir işaret, ikincisini düzenli tutulan tespit kayıtları cevaplar.
Grafex, mevcut ambalaj tasarımına gözle görülmeyen bir dijital imza ekler; ambalaj mevcut hatta basılır ve akıllı telefondaki mobil uygulamayla doğrulanır. Tagvex her ürüne ya da partiye kopyalanmaya dirençli bir kod verir ve okumaları kaydeder. Gümrük durdurduğu eşyadan hak sahibine numune verdiğinde, marka bu numuneyi kendi doğrulama yöntemiyle kontrol edebilir. Yöntemlerin farkını doğrulama yöntemi seçimi yazısında anlattık.
Authex, yurt dışında 100'den fazla pazaryeri ve ülke mağazasında markanın izinsiz kullanımını tespit eder, kanıtını toplar ve raporlar. Hedef pazardaki ilanlardan derlenen bulgular, sahte ürünün görünüşü ve tekrar eden satıcılar hakkında başvuruya eklenebilecek bilgi sağlayabilir. Başvuruya neyin konacağına ve başvurunun kendisine markanın ekibi ya da avukatı karar verir; Authex gümrük başvurusu yapmaz.
Yurt dışı marka tescil desteği neyi kapsıyor?
Ticaret Bakanlığı'nın sitesinde yayımlanan, 29.10.2026 tarihli Yurt Dışı Marka Tescil Desteğine İlişkin Genelge, 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar kapsamındaki desteğin uygulamasını düzenliyor. Genelgede okuduğumuz başlıca hükümler şunlar:
- Destek, şirketlerin Türkiye'de tescil belgesi bulunan markaları için iki gider türünü kapsar: yurt dışında tescile ilişkin marka ve patent bürosu hizmet ve danışmanlık giderleri ile markanın o ülkede başkası adına tescilli olup olmadığına dair araştırma ve avukatlık dahil zorunlu giderler; ve yurt dışında tescil ettirilmiş markaların korunmasına ilişkin avukatlık giderleri.
- Marka yenileme giderleri kapsam dışındadır.
- Türkiye'deki tescil ile yurt dışı başvuru aynı şirket adına olmalı ve ilk tescil Türkiye'de gerçekleşmiş olmalıdır.
- Destek süresi dört yıldır ve ilk destek ödemesine esas ödeme belgesinin tarihinden başlar.
- Başvuru, ödeme belgesi tarihinden itibaren altı ay içinde, şirketin üyesi olduğu ihracatçı birliğine Destek Yönetim Sistemi (DYS) üzerinden yapılır.
Destek oranları ve üst sınırlar genelgede değil, dayandığı Karar'da düzenleniyor; bu yazıda vermiyoruz. Genelge izleme ya da ürün doğrulama hizmetlerinden söz etmiyor. Bir giderin kapsama girip girmediğini üyesi olduğunuz ihracatçı birliğine sorun.
İhracatçı için kontrol listesi
- Sevkiyattan önce tescil. Satış yaptığınız AB ülkelerinde markanızın tescilli olup olmadığını, hangi sınıfları kapsadığını marka vekilinizle kontrol edin.
- Gümrük başvurusu. Tescilli hakkınıza dayanarak AB'de müdahale talebinin gerekip gerekmediğini, ulusal mı AB başvurusu mu olacağını avukatınızla değerlendirin.
- Ürün tanıtım bilgisi. Gerçek ürünün ayırt edici özelliklerini, ambalajını, yetkili ithalatçı ve dağıtıcılarını başvuruya girecek biçimde derleyin.
- Ambalajda doğrulama. Gerçek ürünü sahtesinden ayıran bir işareti ambalaja ekleyin ve kimin, neyle kontrol edeceğini belirleyin.
- Hedef pazarı izleme. Hedef ülkelerin pazaryerlerinde ve sosyal medyasında markanızın nasıl kullanıldığını düzenli olarak izleyin ve kayıt altına alın.
- Yanıt planı. Gümrük bir gönderiyi durdurduğunda kimin, hangi sürede, hangi belgeyle yanıt vereceğini önceden yazın.
Marka korumanın katmanlarının bütününü marka koruma nedir yazısında, yabancı markaların Türkiye'deki yolunu Türkiye'de sahte ürünle mücadele yazısında anlattık.
Sık sorulan sorular
Yüzde 18,63, Türk markalarının taklit edildiği anlamına mı geliyor?
Hayır. Oran, AB sınırında alıkonan ürünlerin AB'ye hangi ülkeden geldiğini gösterir. Ürünün nerede üretildiğini ya da hangi markayı taklit ettiğini tek başına göstermez.
AB markası Türkiye'de de korur mu?
Hayır. Marka hakkı tescilin yapıldığı ülkede koruma sağlar. AB markası AB ülkelerinde, TÜRKPATENT tescili Türkiye'de korur. İki pazarda da satış yapan bir marka her ikisinde de tescile ihtiyaç duyar.
AB'de gümrük başvurusu Türkiye'den yapılabilir mi?
Başvuru elektronik olarak IPEP ya da Almanya ve İspanya'nın portalları üzerinden yapılır ve portala erişim için EORI numarası gerekir. Başvurunun doğrudan şirket adına mı yoksa bir temsilci aracılığıyla mı yapılacağını AB'de yetkili bir avukatla netleştirmeniz gerekir.
Yurt dışı marka tescil desteği izleme hizmetini kapsıyor mu?
Genelge, tescil, araştırma ve yurt dışında tescilli markanın korunmasına ilişkin avukatlık giderlerini sayıyor; izleme ya da ürün doğrulama hizmetlerinden söz etmiyor. Kapsamı üyesi olduğunuz ihracatçı birliğine sorun.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir durumda marka vekili ya da avukattan destek alınmalıdır.
Kaynaklar
- EUIPO ve Avrupa Komisyonu, EU Enforcement of Intellectual Property Rights: Results at the EU Border and in the EU Internal Market 2025
- Avrupa Komisyonu, Defend your rights: Application for Action
- Avrupa Komisyonu, Manual for completion of applications for action and extension requests
- Your Europe, Trade marks
- TÜRKPATENT, Madrid Sistemi
- WIPO, Madrid Protokolü taraf ülkeleri
- 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (madde 9)
- Ticaret Bakanlığı, Yurt Dışı Marka Tescil Desteğine İlişkin Genelge


