GTIN (Global Trade Item Number), bir ürünü dünya çapında tek başına tanımlayan GS1 numarasıdır ve ambalajdaki EAN-13 barkodunun içindeki rakamlardır. Türkiye'de bu numaranın ilk kısmı olan firma öneki GS1 Türkiye'den alınır. Önek alındıktan sonra her ürüne numara verme işi firmanındır. Numara bir kez verildiğinde başka bir ürüne verilemez.
GTIN neyi tanımlar?
GTIN ürün türünü tanımlar, tek tek birimi değil. Aynı üründen üretilen her ambalaj aynı GTIN'i taşır. Aynı ürünün 250 ml ve 500 ml'lik şişeleri ise iki ayrı üründür ve iki ayrı GTIN alır. Koli ve palet gibi üst ambalaj seviyeleri de kendi GTIN'ine sahip olabilir.
Tek tek birimi ayırt etmek için GTIN'in yanına seri numarası, partiyi ayırt etmek için parti numarası eklenir. Bu katmanları parti ve seri numarası yazımızda anlattık.
869 ürünün Türk malı olduğunu gösterir mi?
Hayır. GS1, 868 ve 869 öneklerini GS1 Türkiye'ye ayırmıştır, ama GS1 Türkiye'nin de açıkça belirttiği gibi önek ürünün menşeini göstermez. Bir ithalatçı, ithal ettiği ürünü 869 önekiyle numaralandırabilir. Türkiye'de üretim yapan çok uluslu bir firma ise yurt dışında aldığı öneki kullanabilir. "869 yerli malıdır" türündeki paylaşımlar bu yüzden yanıltıcıdır.
Barkod numarası nereden alınır?
GS1 Türkiye, 1988'de TOBB bünyesinde Milli Mal Numaralandırma Merkezi adıyla kuruldu, 2005'te bugünkü adını aldı ve 2016'dan beri vakıf olarak çalışıyor. Firma öneki için GS1 Türkiye Sistem Üyeliği'ne başvurulur. Başvuru online.gs1tr.org üzerinden yapılır; posta ya da elden başvuru da mümkündür ama daha uzun sürer.
Başvuru için ticaret ya da esnaf siciline kayıtlı olmak gerekir. Kurumun açıkladığı belgeler şunlardır:
- Faaliyet belgesi: Ticaret, sanayi ya da esnaf odasından, bütün sayfaları tek dosyada.
- Noter onaylı taahhütname: Unvan, e-posta ve adres sistemdeki ve faaliyet belgesindeki bilgilerle aynı olmalı.
- Vergi beyannamesi: Hangi beyannamenin isteneceği başvuru ayına göre değişir.
- Yeni kurulan firmalar için: Ticaret Sicili Gazetesi ve vergi levhası.
Üyelik bedeli ciroya ve önek uzunluğuna göre belirlenir. Üyeliğin ilk yılından sonra her yıl sistem kullanım bedeli ödenir. GS1 Türkiye, adını kullanan sahte ödeme ve hesap değişikliği taleplerine karşı da uyarıyor; ödeme yalnızca online sistemden ya da kurumun resmi hesabından yapılmalıdır.
Önek uzunluğu kaç ürün numaralandırır?
Önek uzadıkça ürünlere ayrılan hane azalır. GS1 Türkiye'nin verdiği kapasite şöyledir:
| Önek uzunluğu | Numaralandırılabilecek ürün |
|---|---|
| 7 hane | 100.000 |
| 8 hane | 10.000 |
| 9 hane | 1.000 |
| 10 hane | 100 |
| 11 hane | 10 |
| 12 hane | 1 |
Önek seçerken bugünkü ürün sayısına değil, varyantlar, ambalaj seviyeleri ve önümüzdeki yıllardaki ürün gamına göre karar vermek gerekir. Küçük ambalajlar için GTIN-8, tartılarak satılan ürünler için değişken ağırlıklı numara ayrıca istenebilir.
GTIN-13 nasıl oluşturulur?
GTIN-13 üç bölümden oluşur: firma öneki, ürün referansı ve kontrol hanesi. GS1 Türkiye ürün referansının sırayla verilmesini, numaranın içine kategori gibi anlamlar yüklenmemesini önerir.
Kontrol hanesi hesaplanır, seçilmez. Sağdan başlayarak rakamlar sırayla 3 ve 1 ile çarpılır, sonuçlar toplanır ve toplam bir üstteki onluğa tamamlanır. GS1 Türkiye'nin örneğinde 8691234 önekiyle ilk ürün 869123400000 olur. Ağırlıklı toplam 53'tür, 60'a tamamlamak için gereken 7 kontrol hanesidir. Numara 8691234000007 olur.
Numaralar GS1 Türkiye'nin Activate platformunda temel bilgileriyle etkinleştirilir. Bu bilgiler küresel GS1 kayıt platformuna aktarılır. Alıcılar ve pazaryerleri bir numaranın kime verildiğini 2024'te GEPIR'in yerini alan Verified by GS1 ile sorgulayabilir.
Ne zaman yeni GTIN gerekir?
GS1'in GTIN Yönetim Standardı'na göre tüketici ya da ticari ortak iki ürünü birbirinden ayırt etmek zorundaysa, mevzuat bunu gerektiriyorsa ya da değişiklik tedarik zincirini ciddi biçimde etkiliyorsa yeni GTIN gerekir. Standarttaki kurallardan sık karşılaşılanlar:
- Net içerik: Beyan edilen miktar değiştiğinde tüketici ambalajı ve bütün üst seviyeler yeni GTIN alır.
- Ölçü ve ağırlık: Herhangi bir eksende boyut ya da brüt ağırlık yüzde 20'den fazla değişirse yeni GTIN gerekir.
- Formül ve işlev: Beyan edilen formül ya da işlev değişirse yeni GTIN gerekir.
- Sertifika işareti: Ambalaja sertifika işareti eklenir ya da kaldırılırsa yeni GTIN gerekir.
- Ana marka: Ana marka değiştiğinde yeni GTIN gerekir.
- Promosyon: Süreli kampanyalarda yalnızca koli gibi üst seviyeler yeni GTIN alır, tüketici ambalajı almaz.
- Ambalaja basılı fiyat: Fiyat eklenmesi, değişmesi ya da kaldırılması yeni GTIN gerektirir; standart ambalaja fiyat basılmasını önermez.
Yerel mevzuat bu kurallardan daha sıkıysa mevzuat geçerlidir.
Sık yapılan hatalar
- Aracıdan numara satın almak: GS1 Genel Spesifikasyonları'na göre firma öneki ya da tek tek GTIN satılamaz, kiralanamaz ve başka bir firmaya verilemez. Satın alınan numara, Verified by GS1'da numaranın asıl lisans sahibini gösterir.
- Numarayı yeniden kullanmak: Eski 48 aylık bekleme kuralı 1 Ocak 2019'da kaldırıldı. Bir ürüne verilmiş GTIN başka bir ürüne verilemez.
- İki taşıyıcıda farklı numara: Ambalajda hem lineer barkod hem karekod varsa ikisi de aynı GTIN'i taşımalıdır.
- Anlamlı numaralandırma: Ürün referansına kategori ya da renk kodu yüklemek numaraları kısa sürede tüketir.
Barkod ürünün gerçek olduğunu gösterir mi?
Göstermez. GTIN ürün türünü tanımlar ve aynı türdeki her ambalajda aynıdır. Sahte bir ambalaja aynı barkodu basmak kolaydır; okuyucu sahte ambalajı da gerçek ürün olarak okur. Barkod kimlik ve stok işini yapar, doğrulama işini değil. Bu ayrımı takip ve doğrulama yazısında ayrıntılı anlattık.
Spectrace bu katmanda ne sunar?
GTIN'i GS1 Türkiye'den aldığınız önekle siz oluşturursunuz; Spectrace bu numarayı vermez, GS1 üyeliğinin yerine de geçmez. Tagvex, GTIN'in üzerine parti ya da birim düzeyinde kopyalanmaya dirençli bir kod ve hat çıkışından bayiye kadar el değişimi kaydı ekler. Grafex ise mevcut ambalaj baskısına gömülen görünmez bir dijital imzayla ambalajın kendisinin gerçek olup olmadığını telefonla doğrulatır.
